Het gevaarlijkste circuit ter wereld
Geen enkel circuit in de motorsportgeschiedenis heeft zo'n bloedige balans als het originele Spa-Francorchamps. De openbare wegen die het parcours vormden — 14 kilometer door het Ardense bos — waren breder dan een landweggetje maar smaller dan een nationale weg. Er waren geen vluchtheuvels, geen moderne vangrails, en de bomen stonden op anderhalve meter van de rijlijn.
In de jaren vijftig en zestig stierf er bijna elk decennium een handvol coureurs op dit circuit. Het rampjaar was 1960: tijdens het raceweekend van de Belgische Grand Prix kwamen Chris Bristow en Alan Stacey om het leven in twee afzonderlijke ongelukken. Stirling Moss en Mike Taylor raakten ernstig gewond tijdens trainingen in hetzelfde weekend. Vier coureurs, één weekend.
Jackie Stewart: van slachtoffer tot hervormer
Het keerpunt in de veiligheidsdiscussie rond Spa was het ongeluk van Jackie Stewart in 1966. De Schot verloor tijdens een natte race de controle over zijn BRM op meer dan 265 km/u, sloeg een telefoonpaal, reed een schuur in en belandde ingeklemd in zijn auto, lekkend in benzine. Hij bleef minstens 25 minuten vast zitten, wachtend op hulpverleners die er simpelweg niet waren.
Stewart overleefde — maar hij veranderde de motorsport. Hij werd de luidruchtigste stem voor veiligheid in de Formule 1. Hij eiste brandwerende kleding, stuurwielen die losschieten bij een crash, hesjes, medisch personeel bij de baan en betere barrières. Zijn strijd leidde niet direct tot aanpassingen van het Spa-circuit, maar zette de mondiale discussie in gang die de hele sport heeft veranderd.
In 1969 boycotten de coureurs de Belgische Grand Prix volledig. In 1970 werd de race voor het laatst op het oude lange circuit gereden. Negen jaar later — in 1979 — opende het huidige, kortere circuit.
De moderne era en het ongeluk van Anthoine Hubert
Het nieuwe circuit was veiliger, maar niet zonder gevaar. De hoge snelheden en het technische karakter bleven ongelukken aantrekken. De meest pijnlijke van de moderne tijd was op 31 augustus 2019: Anthoine Hubert, een 22-jarige Franse Formule 2-coureur met een veelbelovende toekomst, overleed na een crash op Raidillon.
De FIA reconstrueerde het ongeluk nauwkeurig. Op de tweede ronde verloor Giuliano Alesi de controle bij Eau Rouge en botste hij tegen de barrière. Hubert reed daarna met zijn voorvleugel al gedeeltelijk mee — beschadigd door puin — en verloor de controle. Hij raakte de muur aan de rechterkant van Raidillon bij 216 km/u. Seconden later trof Juan Manuel Correa hem zijdelings bij 218 km/u terwijl Huberts auto al vrijwel stilstond. De piekbelasting bij de klap was 33,7 G.
Hubert overleed aan wat de FIA omschreef als 'niet-overleefbaar trauma'. Correa overleefde zwaargewond na meerdere operaties. Het hele weekend stond stil. De Belgische Grand Prix van de Formule 1, de volgende dag, vond wel doorgang — maar was een race met loodzware stilte.
De renovatie van 2022: €80 miljoen voor veiligheid
Het ongeluk van 2019 versnelde een renovatieproces dat al in gang was. Het circuit maakte een €80 miljoen grote renovatie door, waarvan een aanzienlijk deel direct gericht was op veiligheid bij Raidillon en omliggende bochten.
De veranderingen omvatten uitgebreide uitloopstroken bij Raidillon, grindvakken bij meerdere bochten (La Source, Raidillon, Blanchimont, Les Combes en Stavelot), bredere vluchtheuvels, nieuwe vangrailsystemen en 13.000 extra tribünestoelen — onder andere een nieuwe kijklocatie langs Raidillon zelf. De barrières aan de buitenkant van de stijgende sector werden verder teruggezet.
Bovendien nam de FIA in 2020 veiligheidsaanbevelingen aan die voortbouwden op het onderzoek naar het Hubert-ongeluk: tethers — die al werden gebruikt om wielen aan het chassis verbonden te houden — worden voortaan ook toegepast op voorvleugels, achtervleugels en andere grote onderdelen. Zo moet worden voorkomen dat grote brokstukken in de rijlijn van achteropkomende auto's terechtkomen.
Meer over de volledige circuitrenovatie lees je in het artikel over de grote circuit-aanpassingen van 2022.
Spa als veilig circuit: een onafgemaakte balans
Is Spa-Francorchamps nu veilig? Die vraag heeft geen simpel antwoord. Het circuit is moderner dan ooit, de veiligheidsinfrastructuur is substantieel verbeterd en de FIA houdt alle grote racelocaties nauwlettender in de gaten dan ooit. Maar Spa blijft Spa: snel, heuvelachtig, met weersveranderingen die in minuten kunnen omslaan.
Dat maakt het circuit uniek — en het is precies die complexiteit die ook een eeuwig veiligheidsrisico inhoudt. De herinnering aan Anthoine Hubert hangt over het circuit. Bij Raidillon zijn bordjes en tribünes vernoemd naar hem. Elk jaar komen fans die hem nooit hebben zien racen, zijn naam lezen op de muren van een circuit dat hij bijna had kunnen veroveren.
Voor meer context over de geschiedenis van Spa-Francorchamps en hoe het circuit gevormd werd lees je het volledige historische overzicht.